OR magazine – Arbo in de zorg

De medezeggenschap bij zorgorganisaties Envida en Sevagram kreeg een regierol bij de nieuwe RI&E’s en plannen van aanpak. Een dynamische aanpak betaalt zich terug in minder verzuim.

*Wilt u het volledige artikel ontvangen, stuur dan een mail naar info@tri-plus.nl

Arbo in de zorg

De oude risico-inventarisaties (RI&E’s) waren vooral papieren tijgers. Die bleven dan ook in de kast toen de or blanco en met frisse blik werd meegenomen in de ontwikkeling van een nieuw arbo- en vitaliteitsbeleid. Digitale vragenlijsten werden rondgestuurd, or-leden hielden een rondgang langs alle locaties, arbocatalogus erbij. Dat heeft ontzettend veel opgeleverd, waar we als medezeggenschap nog steeds op voortbouwen,’ zegt or- en vgwm-lid Josée Kevers bij zorgaanbieder Envida. Deze organisatie biedt met 3000 medewerkers in Maastricht en het Heuvelland op 17 locaties verpleeghuiszorg en thuiszorg aan ouderen.

De fusieorganisatie Envida kende in de eerste jaren na de fusie (2014) een bovengemiddeld ziekteverzuim. Hoge werkdruk, fysieke belasting, ongewenste omgangsvormen, maar ook steeds complexere zorg bij chronisch zieke ouderen: omstandigheden die bij veel zorginstellingen uitmonden in een ziekteverzuim van 5,9 procent (landelijk gemiddelde in 2018), het hoogst van alle sectoren.

Valgevaar

Envida stelt ambitieuze doelen. In 2017 gingen or en management gezamenlijk aan de slag om de negatieve trend in het verzuim om te buigen. Bevordering van deskundigheid met training kreeg topprioriteit, zodat de or, ondersteund door organisatie- en adviesbureau tri-plus een regierol kreeg bij het in kaart brengen van de lichamelijk en psychosociale belasting.

Kevers: ‘Bij onze rondgangen stuitten we op uiteenlopende knelpunten.

Van snoeren op de vloer die valgevaar veroorzaken, tot bukken in kleine afwaskeukens, ongewenst gedrag van collega’s, agressie van cliënten of hun familie. Coaches en vgwm-leden liepen mee met de veiligheidskundige van tri-plus en stelden vragen. Wat doen we vandaag? En hoe belastend is dit? Medewerkers moeten ook intrinsiek gemotiveerd zijn hun fysieke belasting te verminderen door de hulpmiddelen te gebruiken die aanwezig zijn in de verpleeghuizen. Ook thuiszorgmedewerkers hebben nu een toolbox met hulpmiddelen om fysiek werk te verlichten.’

‘Of neem werken in de hete zomers van afgelopen jaren. De or hield daar een enquête over. Van de huishoudelijke hulpen gaf 94 procent aan bij extreme hitte wel afspraken te kunnen maken met hun cliënten. Omdat de doelgroep oudere cliënten zwaardere zorg vraagt, moeten medewerkers er ook op letten regelmatig pauzes te nemen. Dus niet nog snel een klusje erbij doen waardoor de werkdruk toe- neemt.’

RI&E is geen invuloefening

‘Wanneer een werkgever,’ zegt Porto Franco, veiligheidskundige en directeur bij tri-plus, ‘de or niet van meet af aan betrekt bij het opstellen van de RI&E en het concept-plan van aanpak, krijg je een traag en frustrerend proces. Grote kans dat de or niet zal instemmen met het resultaat, wat veelal een papieren tijger is. Voor een volledige bedrijfsspecifieke RI&E doorloop je elf arbogerela- teerde elementen. Daar is veel kennis voor nodig, die een externe adviseur kan leveren. Als bijvoorbeeld het binnen- klimaat slecht is, kan dat leiden tot een productiviteitsdaling van 40 procent.

Maar veel organisaties bagatelliseren dat nog steeds. Of neem de branche-RI&E. Die heeft vaak veel blinde vlekken. Het is een invuloefening van twee of drie managers. Maar bij een dynamische RI&E maak je, met digitale vragenlijsten en gesprekken met sleutelfiguren, maximaal gebruik van ervaringen van de werkvloer. Door de or vanaf het begin bij nieuw arbobeleid een duidelijke rol te geven, creëer je stevig draagvlak. De or heeft instemmingsrecht op de werkwijze van de RI&E, op de concept-RI&E en het plan van aanpak, en op de voortgangsrapportage.’

Schakel

‘Zonder de rondes van de medezeggenschap waren nooit zoveel arbo-knelpunten aan het licht gekomen’, zegt Marijn Rasenberg, directeur bedrijfsvoering bij Envida. ‘Arbobeleid moet naadloos aansluiten bij de ervaringen op de werkvloer. Aangezien or-leden een onmisbare schakel vormen tussen werknemers en bestuurder, was het logisch de vgwm-commissie te vragen om input bij het opstellen van de RI&E’s. Zo’n soepele aanpak zorgt ook voor een vlot verloop van de instemmingsaanvragen bij de or.’

Gesplitste diensten waarbij een medewerker gedurende een werkdag twee diensten draait, heeft Envida afgeschaft. Rasenberg: ‘Twee keer per dag een dienst draaien, verstoorde de privé-werkbalans. Medewerkers hebben recht op een normaal rooster. Ook heeft Envida recent circa een miljoen geïnvesteerd in klimaatbeheersing van werkplekken in de tehuizen.’

Nieuwsbrief